Bizantyjski projekt Bentleya

Wytyczne

Kardynał Vaughan obiecał katedrę w ciągu dziesięciu lat, ale dysponował ograniczonymi środkami. Jego własne zapiski wymieniają trzy wymagania: szeroką, nieprzerwaną nawę z ołtarzem głównym jako punktem centralnym, konstrukcję, którą można najpierw ukończyć, a dekorację dodać później, oraz budowlę, która nie konkurowałaby z gotyckim przepychem opactwa. Cegła była znacznie tańsza niż kamień, a kardynał pragnął żywego przykładu codziennego śpiewu chóralnego w centrum Imperium. Efektem był kościół nawiązujący do wczesnochrześcijańskiego Rzymu i Bizancjum, a nie do średniowiecznej Anglii.

Architekt

John Francis Bentley urodził się w Doncaster 30 stycznia 1839 roku i kształcił się w londyńskich firmach budowlanych i architektonicznych. Katolikiem został w 1862 roku, przyjmując imię chrzcielne Francis. Vaughan odrzucił formułę konkursu i powołał go w lipcu 1894 roku, choć jego wcześniejsze prace były neogotyckie i nic w nich nie zapowiadało Bizancjum. Bentley przegrał konkurs na wczesnym etapie kariery i nigdy więcej nie przystąpił do żadnego. Strony katedry opisują go jako rzemieślnika kochającego kolor i szlachetne materiały, co pasuje do budowli, którą miały przyodziać marmur i mozaika.

Podróż po Włoszech

W listopadzie 1894 roku Bentley wyruszył do Włoch z poleceniem od Vaughana. Odwiedził Mediolan, Pawię, Pizę, Neapol i Rzym, gdzie nie przypadła mu do gustu barokowa skala bazyliki św. Piotra, a następnie Rawennę i Wenecję. Wybuch cholery uniemożliwił mu zobaczenie Hagii Sophii w Konstantynopolu, więc oparł się na opublikowanym w 1894 roku studium tego budynku. W domu był w marcu 1895 roku. Do tego czasu zdecydował już, że wczesnochrześcijański styl preferowany przez Vaughana nie zda egzaminu, i zwrócił się ku własnej wersji projektu bizantyjskiego.

Cegła, kamień i beton

Formalny projekt zatwierdzono w 1896 roku, rok po położeniu kamienia węgielnego. Pasy z czerwonej cegły i portlandzkiego kamienia zaczerpnęły wzór z kamienic przy pobliskiej Ambrosden Avenue, a wybór cegły pozwolił szybko wznieść kościół. Bentley sprzeciwiał się żelazu, dlatego kopuły i sklepienia są betonowe. Planował, że dolne partie ścian zostaną oblicowane marmurem, a górne mozaiką — co tłumaczy widoczną dziś wysoko gołą cegłę.

Czytaj dalej: Niedokończone kopuły

Jedna wieża, nie dwie

Pierwotny plan Bentleya przewidywał dwie kampanile, na co Vaughan nie wyraził zgody. Pojedyncza dzwonnica ma według katedry 284 stopy wysokości, jest widoczna z całego miasta i dysponuje windą prowadzącą do galerii widokowej. Jej szczyt otaczają rzeźbione kamienne orły. Finał filmu „Zagraniczny korespondent" Alfreda Hitchcocka z 1940 roku rozgrywa się na tej wieży, a katedra odnotowuje, że żona Hitchcocka została tam ochrzczona i bierzmowana w 1927 roku. Wieża to punkt orientacyjny, który pozwala odróżnić katedrę od opactwa nawet z daleka.

Katedra na więzieniu

Terenem była dawna więzienie Tothill Fields, kupione w 1884 roku przez kardynała Manninga, poprzednika Vaughana, jako osiem akrów ziemi częściowo już zabudowanej na solidnym betonowym fundamencie. Bentley zachował fundament starego więzienia, dlatego budowla tej wielkości ma stosunkowo niewielką kryptę. Vaughan zmarł w 1903 roku, a dzieło spłaty długu przeszło na jego następcę, kardynała Bourne'a. Dług został spłacony w kwietniu 1910 roku, a katedra została konsekrowana w ostatnich dniach czerwca tegoż roku.

Dla kogo to nie jest

Pełne studium architektoniczne wykracza poza ten przewodnik. Obejmuje on genezę projektu, a nie każdą kaplicę czy mozaikę, a strony samej katedry sięgają znacznie dalej. Nie dotyczy też samego widowiska. Przewodnik po biletach omawia rezerwację, a przewodnik po nieukończonym wnętrzu wyjaśnia, na czym rozgrywa się projekcja.